Gỗ sồi sấy lò và sấy tự nhiên: Loại nào tốt hơn để làm thùng gỗ sồi ngâm ủ rượu?
Việc lựa chọn loại gỗ sồi phù hợp là yếu tố then chốt ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng của thùng rượu gỗ sồi và quá trình lão hoá rượu. Trong ngành chế tác thùng gỗ sồi, hai phương pháp xử lý gỗ phổ biến nhất là sấy lò (kiln-dried) và sấy tự nhiên (air-dried).
Vậy giữa hai phương pháp này, loại nào tốt hơn để làm thùng gỗ sồi ngâm ủ rượu? Hãy cùng D.CHEERY khám phá chi tiết đặc điểm, ảnh hưởng của từng phương pháp tới hương vị rượu.
Tại sao quá trình sấy gỗ sồi lại quan trọng?
Sấy gỗ là quá trình giảm độ ẩm bên trong gỗ đến mức ổn định, phù hợp với môi trường mà nó sẽ được sử dụng. Gỗ sồi là loại gỗ có tốc độ khô chậm và dễ bị nứt, co rút trong quá trình sấy nếu không được kiểm soát cẩn thận.
Trong giai đoạn sấy, gỗ thường được cắt dày hơn để bù cho sự co ngót, và cần được xếp chồng, bảo quản đúng cách để hạn chế nứt nẻ. Thời gian sấy sẽ phụ thuộc vào độ dày gỗ và phương pháp sấy được chọn.
Gỗ sồi sấy lò (Kiln-dried Oak)
Gỗ sồi sấy lò được đưa vào buồng sấy nơi nhiệt độ, độ ẩm và luồng không khí được kiểm soát chặt chẽ. Nhờ vậy, gỗ có thể đạt được độ ẩm thấp hơn và ổn định hơn trong môi trường khô – rất lý tưởng cho nội thất.
Ưu điểm của gỗ sấy lò:
- Phù hợp với không gian khô ráo, kín gió như trong nhà
- Rút ngắn thời gian sấy
- Dễ kiểm soát chất lượng
Tuy nhiên, nếu sấy quá nhanh hoặc không đúng kỹ thuật, gỗ sồi có thể bị biến dạng, cong vênh hoặc nứt bề mặt. Vì thế, gỗ sồi sấy lò vẫn cần một giai đoạn sấy tự nhiên trước khi đưa vào lò.
Gỗ sồi sấy tự nhiên (Air-seasoned Oak)
Gỗ sồi sấy tự nhiên là loại gỗ được phơi khô ngoài trời dưới mái che, trong thời gian dài. Phương pháp này cho phép gỗ khô theo cách tự nhiên, tương thích với độ ẩm môi trường bên ngoài.
Quá trình sấy tự nhiên có thể kéo dài từ 18 đến 36 tháng, tùy thuộc vào vị trí và điều kiện khí hậu tại xưởng đóng thùng (cooperage). Gỗ được xẻ thành thanh (stave), xếp lên pallet và để ngoài trời, nơi chúng được rửa sạch tự nhiên bằng nước mưa và làm khô bởi ánh nắng mặt trời, cho đến khi độ ẩm đạt mức lý tưởng để tạo hình.
Sự thay đổi liên tục về độ ẩm trong gỗ giúp giảm thiểu nguy cơ nứt nẻ khi thùng được đưa vào sử dụng để ủ rượu. Quá trình “seasoning” này đưa độ ẩm gỗ từ khoảng 70 - 80% xuống còn 15 - 18%.
Ưu điểm:
- Tannin và các hợp chất đắng bị phân huỷ dần, giúp rượu ít chát, dễ uống hơn.
- Hàm lượng vanillin và eugenol tăng cao: giúp rượu có hương vanilla, đinh hương, quế rõ ràng và phức hợp.
- Cho phép sự phát triển tự nhiên của vi sinh vật có lợi, hỗ trợ quá trình lên men và tạo chiều sâu hương vị.
Hạn chế:
- Thời gian dài và chi phí cao
- Dễ bị ảnh hưởng bởi thời tiết nếu không được kiểm soát kỹ
Dưới đây là bảng so sánh giữa gỗ sồi sấy lò (Kiln-Dried Oak) và gỗ sồi sấy tự nhiên (Air-Seasoned Oak):
Đặc điểm |
Gỗ sồi sấy lò |
Gỗ sồi sấy tự nhiên |
Thời gian sấy |
Vài tuần đến vài tháng |
18 đến 36 tháng hoặc hơn |
Quy trình sấy |
Sấy nhanh, có kiểm soát bằng nhiệt độ |
Phơi ngoài trời, tiếp xúc với điều kiện tự nhiên |
Độ ẩm còn lại |
Thấp và đồng đều hơn (7–12%) |
Khô chậm, cân bằng tự nhiên (12–15%) |
Độ ổn định của gỗ |
Có thể gây ứng suất bên trong và nứt gỗ |
Ít ứng suất bên trong, kết cấu bền vững hơn |
Phân hủy tannin |
Ít tannin bị hòa tan, vị chát mạnh hơn |
Nhiều tannin bị hòa tan, gỗ mềm và dịu hơn |
Phân hủy lignin |
Phân hủy ít, ít tạo hương phenolic |
Phân hủy chậm, tạo hương phenolic phức tạp |
Phân hủy hemicellulose |
Phân hủy một phần, quá trình caramel hóa ít hơn |
Phân hủy chậm, tiềm năng caramel hóa cao hơn |
Giải phóng hợp chất phenol bay hơi |
Giải phóng mạnh, dễ tạo mùi nồng |
Giải phóng từ từ, hương thơm cân bằng |
Phát triển lactone |
Phát triển nhanh, mùi dừa/gỗ sắc nét |
Phát triển chậm, mùi dừa/gỗ tinh tế hơn |
Hoạt động vi sinh |
Không có, nhiệt độ cao tiêu diệt vi sinh vật |
Có hoạt động vi sinh, góp phần tạo hương vị |
Phân hủy nhựa cây (resin) và sáp (wax) |
Ít phân hủy, dễ gây vị đắng |
Phân hủy từ từ, ít đắng hơn |
Hồ sơ hương vị |
Mạnh, sắc nét, ít phức tạp |
Mượt mà, cân bằng, hương vị phong phú |
Độ chát |
Cao do tannin chưa phân hủy |
Thấp do tannin bị phân hủy tự nhiên |
Tác động khi nướng hoặc đốt thùng |
Phản ứng mạnh, vị sắc và đơn giản |
Phản ứng cân bằng, vị phức hợp |
Tạo thành vanillin |
Ít vanillin do lignin không phân hủy nhiều |
Nhiều vanillin nhờ lignin phân hủy chậm |
Yếu tố môi trường |
Môi trường kiểm soát, tiêu tốn nhiều năng lượng |
Quá trình tự nhiên, ít tiêu hao năng lượng |
Hiệu suất ngâm ủ của thùng gỗ sồi |
Sản xuất nhanh, nhưng đặc tính về gỗ "gắt" hơn |
Hương vị hoà quyện tốt hơn, quá trình lão hoá diễn ra tinh tế. |
Phù hợp cho quá trình ủ lâu dài |
Không lý tưởng cho ủ lâu năm |
Lý tưởng để ủ rượu lâu năm |
Chi phí và thời gian |
Nhanh hơn, tiết kiệm chi phí |
Tốn thời gian và chi phí cao hơn |
Ứng dụng |
Dùng cho chu trình sản xuất nhanh |
Dùng cho rượu và rượu vang cao cấp |
Tác động đến rượu thành phẩm |
Gỗ lấn át từ sớm, giảm chiều sâu theo thời gian |
Hương vị phát triển chậm, tầng hương phức tạp |
Loại nào tốt hơn để làm thùng gỗ sồi?
Nếu mục tiêu là sản xuất nhanh, tiết kiệm chi phí, gỗ sồi sấy lò là lựa chọn hợp lý. Tuy nhiên, nếu bạn theo đuổi chất lượng cao cấp, rượu có chiều sâu, mượt mà và phù hợp để lão hoá lâu năm, thì gỗ sồi sấy tự nhiên là lựa chọn tối ưu cho thùng gỗ sồi.
Nguồn thông tin tham khảo: Comprehensive Comparison Between Kiln Dried Oak and Yard Age - Whisky Tribe
_________________________
THÙNG RƯỢU GỖ SỒI NGA D.CHEERY - GIÚP BẠN CÓ RƯỢU TÂY TỪ RƯỢU VIỆT
☎️ Hotline: 0934 262 323
☎️ Hotline dự phòng: 0969 772 656
📍436 Nguyễn Văn Cừ, Hồng Hải, Hạ Long, Quảng Ninh